Tezhip Sanatıİzlenme Sayısı 12750

Tezhip Sanatı

Tezhip Sanatçısı Üzeyip Selim Sağlam ve Nilüfer Kurfeyz Tezhip Sanatı nedir sorusuna iamistanbul.tv takipçileri için cevap verdi.

Tezhip sanatının güzelliği ayrıntısında gizlidir. İnce fırça darbeleri yazıyı adeta sanat eseri haline getiriyor. Hele ki altın, boya ile dans ederken kağıtta, sanki işlemenin notalarını duyar gibi olursunuz... Zemine nakşedilen kelamın estetiği düşündürürken insanı, etrafını çevreleyen altın ve boyadan yapılan ince işlemeler hayran bıraktırır kendine...

Orta Asya'dan Anadolu'ya gelen Türk sanatı

Geçmişi çok eskiye dayalı olan tezhip sanatının tarihi, 8 ve 9. yüzyıllarda Orta Asya'ya kadar dayanıyor. İlk olarak Uygur Türklerinde görüldüğü biliniyor. Tezhibin Anadolu'ya gelişi ise Selçuklu Devleti sayesinde olmuştur. Tezhip, Osmanlı döneminde de hatrı sayılır bir yere sahipti. Hatta Tezhip Sanatı, bir dönem Saray Sanatı olarak anılıyordu.

Çok uzun ve köklü bir geçmişe sahip olan bu sanatın adı, yani Tezhip; Arapça "Zehep" (Altın) sözcüğünden gelen, altınlamak, altın ile süslemek anlamından geliyor. Ayrıca, tezhip yapan sanatçıya da "Müzehhib" deniliyor. Hat ve cilt sanatlarında altınla yapılan tezhibe halkari denir. Rumî ve Hatayî üsluplarında, kitapların zahriye, hatime, başlık, serlevha, mihrabiye kısımları tezhiple süslenir. Küçük yıldız ve çiçeklere nokta, geometrik olanlara mücevher, altıgenlere şeşhane, beşgenlere seberk denir. Kur'an'da secde ayetlerine denk gelen yerlerde vakıf gülü, hizip gülü, cüz gülü bulunur. Varakçı ve cetvelkeş denilen ustalar vardır. Kalemfırça, zermühre, boyalar müzehhiplerce sıkça kullanılan aletlerdendir.

Güzelliği detaylarında gizli...

Tezhibin ana teması desendir. Deseni motifler oluşturur. Motifler tamamen matematiksel bir düzen içinde çizilmiş geometrik şekiller üzerine yerleştirilir. Bu geometrik şekillerle hiçbir yüzyılda oynanmamış ve değiştirilmemiştir. Motifler daima simetrik olarak yerleştirilir. Tezhib sanatı, çok fazla zengin ve çeşitlidir. Bunun sebebi de islam dininin resim ve heykel sanatına koyduğu yasaklardır. Bu yüzden Türk sanatçıları, bütün üretici güçlerini süsleme alanında yoğunlaştırarak, gördükleri her şeyi, doğadan aşırı derecede soyutlamaya ve stilizasyona yönelmişlerdir. Doğayı hiç değiştirmeden taklit etmek yerine onu üsluplaştırmayı uygun görmüşlerdir.

Tezhip sanatında özellikle, renklerde altın ve laciverdin uyumu ile birlikte turuncu, yeşil, vişneçürüğü, pembe, sarı, eflatun, siyah ve bu renklerin çeşitli tonlarıdır. Çiçeklerde hemen hemen bütün renkler kullanılmıştır. Tabiattan yetiştiği şekilde alınan, gül, nergis, lale, sümbül, süsen, haseki küpesi, zerrin ve bahar çiçekleri kullanılmıştır.

Gerçek bir ustalık isteyen tezhip, çok ince detayları ve sistematiği ile dikkat isteyen bir sanat. Müzehhibler bir eseri 1-2 ay içerisinde tamamlıyor olabilmesi sanatın zorluğunun ve özelliğini gösteriyor.

Uzunca bir süre kaderine terkedilen bu güzel ve zor sanat, son 10 yıl içerisinde tezhibe gönül veren çeşitli grup ve kişilerce canlandırılmıştır. Günümüzde Türkiye'deki pek çok üniversitede "tezhip bölümleri" yetenekli sanatçılar yetiştirmektedir.

Tezhip Sanatı'nın günümüzdeki en önemli temsilcilerinden Üzeyip Selim Sağlam ve Nilüfer Kurfeyz, iamistanbul.tv takipçileri için tezhibin inceliklerini anlattı.

 

ayairinikilisesi      antuankilisesi

Tezhip Tüm Videolar

Tezhip Sanatı ile ilgili Yorum Yazın

Adınız : E-Mail Adresiniz :